استون چیست؟ کاربردها، مشخصات شیمیایی و نحوه خرید استون

مقدمه

استون (Acetone) که با نام علمی پروپانون (Propanone) نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین ترکیبات گروه کتون‌ها و حلال‌های پرکاربرد در صنایع شیمیایی است. این ماده به دلیل قدرت حل‌کنندگی مناسب، فراریت بالا و امتزاج‌پذیری با آب، در صنایع رنگ و رزین، تولید مواد شیمیایی، آزمایشگاه‌ها و بسیاری از فرایندهای صنعتی کاربرد دارد.

اگر قصد خرید استون را دارید، آشنایی با مشخصات شیمیایی، کاربردها، تفاوت گریدها و نکات ایمنی این ماده به انتخاب محصول مناسب کمک می‌کند. برای اطلاع از موجودی و قیمت استون می‌توانید با کارشناسان ایکس شیمی تماس بگیرید.

استون (Acetone) یا پروپانون، یک ترکیب آلی از خانواده کتون‌ها با فرمول شیمیایی C₃H₆O است که به‌صورت مایعی بی‌رنگ، فرار و کاملاً امتزاج‌پذیر با آب وجود دارد. این ماده به دلیل قدرت حل‌کنندگی بالا در صنایع رنگ و رزین، تولید مواد شیمیایی، آزمایشگاه‌ها و پاک‌سازی سطوح کاربرد دارد. استون در گریدهای صنعتی و آزمایشگاهی عرضه می‌شود و هنگام خرید باید به خلوص و مشخصات فنی آن توجه کرد. این ماده بسیار قابل‌اشتعال است و باید دور از منابع حرارت و جرقه، در محیط دارای تهویه مناسب استفاده شود.

خرید استون

استون چیست؟

یک ترکیب آلی از خانواده کتون‌ها با فرمول شیمیایی CH₃COCH₃ است. این ماده در شرایط معمول به شکل مایعی شفاف، بی‌رنگ و فرار وجود دارد و بوی مشخصی دارد. استون با نام‌های دیگری مانند پروپانون و دی‌متیل کتون نیز شناخته می‌شود.

از مهم‌ترین ویژگی‌های این ماده می‌توان به قدرت حل‌کنندگی بالا، تبخیر سریع و قابلیت امتزاج با آب اشاره کرد. این خواص باعث شده‌اند این محصول در کاربردهای آزمایشگاهی و صنعتی، از پاک‌سازی سطوح تا تهیه فرمولاسیون‌های شیمیایی، مورد استفاده قرار بگیرد.

مشخصات شیمیایی و فیزیکی استون

نام انگلیسی: Acetone
نام شیمیایی: Propanone
فرمول مولکولی: C₃H₆O یا (CH₃)₂CO
جرم مولی: 58.08 گرم بر مول
CAS: 67-64-1
حالت فیزیکی: مایع بی‌رنگ
نقطه جوش: حدود 56.05 درجه سانتی‌گراد
نقطه ذوب: حدود منفی 94.7 درجه سانتی‌گراد
نقطه اشتعال: حدود منفی 20 درجه سانتی‌گراد، بسته به روش اندازه‌گیری
حلالیت در آب: کاملاً امتزاج‌پذیر

این ماده به دلیل نقطه جوش پایین و فراریت زیاد، به‌سرعت تبخیر می‌شود. همچنین بخار آن قابلیت اشتعال دارد؛ بنابراین نگهداری و استفاده از این ماده باید با رعایت اصول ایمنی انجام شود.

استون چگونه تولید می‌شود؟

در مقیاس صنعتی از روش‌های مختلفی تولید می‌شود. انتخاب روش تولید به مواد اولیه، فناوری فرایند و شرایط اقتصادی و صنعتی بستگی دارد.

۱. فرایند کیومن

یکی از روش‌های اصلی تولید صنعتی ، فرایند کیومن است. در این فرایند، بنزن و پروپن برای تولید کیومن به کار می‌روند. سپس کیومن اکسید می‌شود و پس از مراحل بعدی فرایند، فنول و استون تولید می‌شوند.

از آنجا که در این روش دو محصول مهم صنعتی، یعنی فنول و استون، به دست می‌آیند، فرایند کیومن نقش مهمی در تأمین استون مورد نیاز صنایع شیمیایی دارد.

۲. اکسیداسیون یا آب‌گیری ایزوپروپانول

این محصول را می‌توان از ایزوپروپانول نیز تولید کرد. در روش اکسیداسیون، ایزوپروپانول به استون و آب تبدیل می‌شود. در روش آب‌گیری هیدروژنی نیز امکان تولید این ماده همراه با هیدروژن وجود دارد.

شرایط واکنش و نوع کاتالیزگر به فناوری مورد استفاده بستگی دارد.

۳. فرایند واکر–هوخست

فرایند واکر–هوخست یا واکر، بسته به نوع واکنش و شرایط عملیاتی، به فرایندهای اکسیداسیون کاتالیزوری مرتبط با ترکیبات پروپن اشاره دارد. برای جلوگیری از اشتباه در شرح صنعتی این روش، باید شرایط و واکنش دقیق با منبع فنی معتبر تطبیق داده شود.

کاربرد استون

مهم‌ترین کاربرد استون به‌عنوان حلال است. این ماده در صنایع مختلف برای حل‌کردن یا رقیق‌کردن برخی ترکیبات آلی، پاک‌سازی و آماده‌سازی سطوح و انجام فرایندهای شیمیایی استفاده می‌شود.

۱. کاربرد استون در صنایع رنگ و رزین

این ماده در برخی فرمولاسیون‌های رنگ، پوشش و رزین به‌عنوان حلال به کار می‌رود. همچنین می‌تواند برای پاک‌کردن برخی آلودگی‌های آلی و چربی‌زدایی تجهیزات و سطوح پیش از رنگ‌آمیزی استفاده شود. سازگاری آن با سطح و نوع پوشش باید پیش از مصرف بررسی شود.

۲. کاربرد استون در صنایع پلاستیک و پلیمر

در برخی فرایندهای تولید و آماده‌سازی پلیمرها و رزین‌ها کاربرد دارد. توانایی حل‌کردن بعضی مواد آلی، آن را برای کاربردهای مشخص در فرمولاسیون و پاک‌سازی تجهیزات مفید می‌کند. با این حال، این ماده با همه انواع پلاستیک سازگار نیست و ممکن است برخی پلیمرها را تخریب یا حل کند.

۳. کاربرد استون در آزمایشگاه‌ها

در آزمایشگاه‌های شیمی و کنترل کیفیت، از این محصول به‌عنوان حلال و برای شست‌وشوی برخی تجهیزات و ظروف استفاده می‌شود. فراریت بالا باعث می‌شود پس از استفاده، نسبتاً سریع تبخیر شود؛ اما استفاده از آن باید با توجه به نوع آزمایش، سازگاری مواد و الزامات ایمنی انجام گیرد.

۴. کاربرد استون در صنایع دارویی و شیمیایی

استون در برخی فرایندهای تولید مواد شیمیایی و دارویی به‌عنوان حلال فرایندی استفاده می‌شود. انتخاب گرید مناسب به کاربرد نهایی، الزامات خلوص و مشخصات فنی محصول بستگی دارد.

۵. کاربرد استون در صنایع آرایشی و پاک‌کننده‌ها

یکی از حلال‌هایی است که در برخی پاک‌کننده‌های لاک ناخن به کار می‌رود. با این حال، همه پاک‌کننده‌های لاک حاوی استون نیستند و فرمولاسیون محصولات مختلف با یکدیگر تفاوت دارد.

۶. کاربرد استون در چربی‌زدایی و پاک‌سازی سطوح

به دلیل توانایی حل‌کردن برخی روغن‌ها، چربی‌ها و ترکیبات آلی، استون در بعضی کاربردهای پاک‌سازی صنعتی استفاده می‌شود. پیش از مصرف باید اطمینان حاصل کرد که این ماده به سطح، رنگ، پوشش یا قطعه موردنظر آسیب نمی‌زند.

تفاوت استون صنعتی و آزمایشگاهی

استون در گریدهای مختلف عرضه می‌شود و این گریدها از نظر مشخصات کیفی، حدود ناخالصی‌ها و کاربرد موردنظر تفاوت دارند.

استون صنعتی

برای کاربردهای صنعتی تعریف‌شده مانند برخی فرایندهای تولید، پاک‌سازی و حلالیت استفاده می‌شود. مشخصات قابل‌قبول آن باید با نیاز فرایند مطابقت داشته باشد.

استون آزمایشگاهی

برای استفاده در آزمایش‌ها، آماده‌سازی نمونه‌ها و کاربردهای آزمایشگاهی عرضه می‌شود. سطح خلوص و حدود ناخالصی‌ها باید بر اساس مشخصات درج‌شده در برگه فنی محصول بررسی شود.

نکته مهم این است که نام گرید به‌تنهایی برای ارزیابی کیفیت کافی نیست. هنگام خرید، خلوص، نوع ناخالصی‌های احتمالی، شماره بچ و در صورت نیاز گواهی آنالیز (COA) را بررسی کنید.

نکات ایمنی و MSDS استون

مایعی بسیار قابل‌اشتعال است و بخار آن می‌تواند با هوا مخلوط قابل‌انفجار تشکیل دهد. تماس با این ماده ممکن است باعث تحریک چشم و تماس مکرر با پوست باعث خشکی یا ترک‌خوردگی شود. استنشاق بخار در غلظت‌های بالا نیز می‌تواند سردرد، سرگیجه و خواب‌آلودگی ایجاد کند.

نکات مهم هنگام کار با استون

این ماده را دور از شعله، جرقه، سطوح داغ و سایر منابع اشتعال نگهداری کنید.
در محیط دارای تهویه مناسب از آن استفاده کنید.
از عینک ایمنی و دستکش سازگار با استون استفاده کنید.
از تماس با چشم و تماس طولانی‌مدت با پوست خودداری کنید.
ظرف را پس از استفاده محکم ببندید و در محل مناسب مواد قابل‌اشتعال نگهداری کنید.
این محصول را با مواد شیمیایی دیگر مخلوط نکنید، مگر آنکه سازگاری آن‌ها در روش اجرایی معتبر تأیید شده باشد.
برای جزئیات دقیق‌تر، برگه اطلاعات ایمنی (SDS) همان محصول را مطالعه کنید.

در صورت تماس با چشم، آن را فوراً با آب فراوان شست‌وشو دهید و در صورت بروز علائم یا ادامه تحریک، کمک پزشکی دریافت کنید. در صورت بلع یا مواجهه شدید با بخار، فوراً با خدمات پزشکی یا مرکز مسمومیت تماس بگیرید.

استون را از کجا بخریم

برای خرید استون، ابتدا باید نوع کاربرد خود را مشخص کنید. استون موردنیاز یک فرایند صنعتی ممکن است از نظر مشخصات کیفی با محصول موردنیاز یک آزمایشگاه متفاوت باشد.

هنگام انتخاب محصول به موارد زیر توجه کنید:

گرید صنعتی یا آزمایشگاهی
درصد خلوص و حدود ناخالصی‌ها
برند و کشور سازنده، در صورت اهمیت برای کاربرد
نوع و حجم بسته‌بندی
وجود برگه مشخصات فنی و گواهی آنالیز در صورت نیاز
شرایط حمل، نگهداری و سازگاری بسته‌بندی با ماده

هنگام خرید استون به چه مشخصاتی توجه کنیم

برای انتخاب مناسب‌ترین نوع از این ماده، موارد زیر را بررسی کنید:

درصد خلوص: خلوص موردنیاز باید با کاربرد نهایی مطابقت داشته باشد.
نوع گرید: محصول صنعتی یا آزمایشگاهی را بر اساس نیاز واقعی خود انتخاب کنید.
ناخالصی‌ها: در کاربردهای حساس، نوع و مقدار ناخالصی‌های احتمالی اهمیت دارد.
برگه مشخصات فنی: اطلاعات فنی محصول را با الزامات فرایند یا آزمایش خود مقایسه کنید.
بسته‌بندی و حجم سفارش: حجم موردنیاز و شرایط نگهداری را در نظر بگیرید.

در نهایت، بهترین انتخاب لزوماً محصولی با بالاترین خلوص نیست؛ بلکه محصولی است که مشخصات آن با کاربرد موردنظر شما مطابقت داشته باشد.

قیمت استون چقدر است

قیمت استون به عواملی مانند گرید، خلوص، برند، کشور سازنده، حجم سفارش و شرایط تأمین بستگی دارد. به همین دلیل، برای مقایسه قیمت‌ها باید مشخصات محصولات مورد مقایسه یکسان یا قابل‌مقایسه باشد.

خرید استون از ایکس شیمی

ایکس شیمی امکان فروش مواد شیمیایی مورد نیاز صنایع و مجامع علمی را دار می‌باشد. برای استعلام موجودی، قیمت و مشخصات این محصول، با کارشناسان فروش تماس بگیرید تا اطلاعات محصول متناسب با کاربرد موردنظر شما بررسی شود.