نام تجاری و نام‌های رایج مواد شیمیایی در بازار
بسیاری از مواد شیمیایی علاوه بر نام علمی و نام شیمیایی خود، در بازار با نام‌های رایج، قدیمی یا تجاری شناخته می‌شوند. این نام‌ها معمولاً در صنایع، آزمایشگاه‌ها، عطاری‌ها و حتی میان فروشندگان مواد شیمیایی استفاده می‌شوند و گاهی ممکن است با نام علمی ماده تفاوت زیادی داشته باشند.
آشنایی با نام تجاری و نام‌های رایج مواد شیمیایی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک ماده با چند نام مختلف در بازار عرضه شود. شناخت این نام‌ها به شما کمک می‌کند هنگام جستجو، خرید یا شناسایی مواد شیمیایی، ماده موردنظر را دقیق‌تر پیدا کنید.
در جدول زیر تعدادی از مهم‌ترین نام‌های رایج و قدیمی مواد شیمیایی آورده شده است.
نام‌های رایج مواد شیمیایی
| نام شیمیایی | نام رایج یا تجاری |
|---|---|
| نیتریک اسید (HNO₃) | جوهر شوره |
| سولفوریک اسیدد (H₂SO₄) | جوهر گوگرد، روغن زاج |
| هیدروکلریک اسید (HCl) | جوهر نمک |
| استیک اسید (CH₃COOH) | اسید سرکه، جوهر سرکه |
| فرمیک اسید (HCOOH) | اسید مورچه |
| بنزوئیک اسید | جوهر حسن لبه |
| کلسیم اکسید (CaO) | آهک زنده |
| کلسیم هیدروکسید (Ca(OH)₂) | آهک شکفته، شیر آهک |
| کلسیم سولفات (CaSO₄) | گچ، ژیپس |
| کلسیم کربنات (CaCO₃) | سنگ آهک، کربنات کلسیم |
| منیزیم هیدروکسید (Mg(OH)₂) | شیر منیزی |
| منیزیم سولفات (MgSO₄) | نمک اپسوم |
| منیزیم سیلیکات | سیلیکات منیزیم |
| آلومینیوم پتاسیم سولفات | زاج سفید |
| آهن(II) سولفات (FeSO₄) | زاج سبز |
| آمونیوم کلرید (NH₄Cl) | نشادر |
| روی اکسید (ZnO) | اکسید روی، توتیا |
| روی سولفات (ZnSO₄) | سولفات روی |
| روی سولفید (ZnS) | بلاند |
| مس(II) سولفات (CuSO₄) | کات کبود، زاج کبود |
| سدیم هیدروکسید (NaOH) | سود سوزآور، کاستیک سودا |
| سدیم کربنات (Na₂CO₃) | سودا اش، کربنات سدیم |
| سدیم بورات | بوراکس |
| سدیم کلرید (NaCl) | نمک طعام، نمک خوراکی |
| سدیم نیترات (NaNO₃) | شوره شیلی |
| سدیم سولفات (Na₂SO₄) | نمک گلوبر |
| سدیم تیوسولفات (Na₂S₂O₃) | هیپو، ماده ثبوت عکاسی |
| سدیم آلومینیوم فلوراید (Na₃AlF₆) | کریولیت |
| دی‌نیتروژن مونوکسید (N₂O) | گاز خنده |
| جیوه (Hg) | سیماب |
| جیوه(II) کلرید (HgCl₂) | سوبلیمه خورنده |
| سرب استات | شکر سرب |
| سرب تترااکسید (Pb₃O₄) | سرب قرمز، سرنج |
| سرب کربنات بازی | سرب سفید |
| سرب مونوکسید (PbO) | لیتارژ |
| پتاسیم نیترات (KNO₃) | شوره، شوره قلمی |
| پتاسیم کربنات (K₂CO₃) | پتاس |
| پتاسیم هیدروکسید (KOH) | پتاس سوزآور، کاستیک پتاس |
| گرافیت | سرب سیاه |
| نقره نیترات (AgNO₃) | سنگ جهنم |
| باریم هیدروکسید (Ba(OH)₂) | آب باریت |
| مخلوط مونوکسید کربن و هیدروژن | گاز آب |
| مخلوط سدیم بی‌کربنات و اسید سیتریک | نمک میوه |
تفاوت نام علمی، نام رایج و نام تجاری مواد شیمیایی
یک ماده شیمیایی ممکن است با چند نام مختلف شناخته شود. نام علمی معمولاً بر اساس قواعد نام‌گذاری شیمیایی تعیین می‌شود، در حالی که نام‌های رایج و قدیمی ممکن است به دلیل کاربرد تاریخی، روش تولید، محل مصرف یا ویژگی ظاهری ماده شکل گرفته باشند.
برای مثال، سدیم هیدروکسید با فرمول NaOH در بازار بیشتر با نام «سود سوزآور» یا «کاستیک سودا» شناخته می‌شود. به همین دلیل هنگام جستجو برای خرید این ماده، ممکن است هر سه عبارت «سدیم هیدروکسید»، «سود سوزآور» و «کاستیک سودا» استفاده شوند.
همچنین هیدروکلریک اسید در بازار ایران بیشتر با نام «جوهر نمک» شناخته می‌شود. بنابراین شناخت نام‌های رایج می‌تواند هنگام تهیه و شناسایی مواد شیمیایی بسیار کاربردی باشد.
چرا شناخت نام‌های رایج مواد شیمیایی مهم است؟
شناخت نام‌های مختلف یک ماده شیمیایی چند مزیت دارد:
- پیدا کردن آسان‌تر ماده موردنظر در بازار
- جلوگیری از اشتباه در هنگام خرید مواد شیمیایی
- تشخیص ارتباط بین نام علمی و نام رایج یک ماده
- جستجوی دقیق‌تر در اینترنت و کاتالوگ‌های مواد شیمیایی
- ارتباط بهتر با فروشندگان و تأمین‌کنندگان مواد شیمیایی
- کمک به مطالعه منابع قدیمی و متون تخصصی شیمی
با این حال، هنگام خرید یا استفاده از یک ماده شیمیایی نباید فقط به نام رایج آن اکتفا کرد. برای اطمینان از انتخاب صحیح، بهتر است فرمول شیمیایی، شماره CAS، گرید، خلوص و مشخصات فنی ماده نیز بررسی شود.
تهیه و تنظیم: تحریریه ایکس شیمی
